Eozinofilik Gastrit Nedir?
Eozinofilik gastrit, mide iç yüzeyini kaplayan mukoza tabakasında alerjik kökenli bir bağışıklık hücresi olan eozinofillerin aşırı birikimi sonucu ortaya çıkan nadir bir hastalıktır. Karın ağrısı, bulantı ve şişkinlik gibi şikayetlerle kendini gösterir; çoğu zaman alerjik yapısı olan bireylerde görülür.
Hastalık çoğu vakada yalnızca mide ile sınırlı kalmaz, ince bağırsağı da etkileyebilir. Bu nedenle ince bağırsağı detaylı şekilde inceleyebilen kapsül endoskopi hastalığın yaygınlığını değerlendirmede önemli bir yere sahiptir.
Eozinofilik Gastrit Nedir?
Eozinofilik gastrit, normalde bağışıklık sisteminin alerjik tepkilerinde rol oynayan eozinofil adlı beyaz kan hücrelerinin mide mukozasında olağan dışı sayıda birikmesiyle karakterize bir gastrit türüdür. Çoğunlukla gıda alerjisi, astım ya da egzama gibi atopik yapısı olan bireylerde görülür.
Hastalık her yaşta ortaya çıkabilir ancak en sık 30-50 yaş aralığındaki erişkinlerde gözlenir. Tutulum sadece mide ile sınırlı kalabileceği gibi, yemek borusu, ince bağırsak ya da kalın bağırsağı da kapsayabilir; bu daha geniş tablo eozinofilik gastroenterit olarak adlandırılır.
Patogenezde IgE aracılı ve IgE dışı mekanizmalar birlikte rol oynar. Gıda antijenleri mide mukozasına ulaştığında Th2 tipi bağışıklık yanıtı tetiklenir ve interleukin-5 (IL-5), interleukin-13 (IL-13) gibi sitokinler eozinofil göçünü artırır. Bu süreç kronikleştiğinde mukozal hasar derinleşir ve submukozal ya da serosal tutuluma ilerleyebilir.
Hastalığın üç klinik alt tipi tanımlanmıştır: mukozal form (en sık), müsküler form (bağırsak duvar kalınlaşması ve daralma) ve serosal form (peritoneal sıvı birikimi ile seyreden en nadir tip). Alt tipin belirlenmesi tedavi stratejisini doğrudan etkiler.
Belirtileri ve Risk Faktörleri
Eozinofilik gastritin belirtileri hastadan hastaya değişkenlik gösterir; ancak en sık karşılaşılan şikayetler şunlardır:
- Üst karın bölgesinde ağrı ve yanma
- Yemek sonrası bulantı ve kusma
- Erken doyma hissi ve iştah kaybı
- Karın şişkinliği ve hazımsızlık
- Kilo kaybı (uzun süreli vakalarda)
- Kansızlık ve yorgunluk
Risk faktörleri arasında ailesel alerji öyküsü, atopik dermatit, astım, gıda intoleransı ve eozinofilik özofajit gibi diğer eozinofilik hastalıkların varlığı yer alır. Belirtiler sıklıkla başka mide hastalıklarına benzediği için tanı genellikle gecikir.
Periferik kanda eozinofil yüksekliği (eozinofili) hastaların yaklaşık %70-80'inde saptanmakla birlikte, normal eozinofil düzeyleri hastalığı dışlamaz. Serum IgE düzeyi ve alerji testleri (deri prick testi, spesifik IgE paneli) tetikleyici gıdaların belirlenmesinde yardımcı olabilir. Ancak kesin tanı her zaman histopatolojik değerlendirme ile konulur.
Belirtilerin şiddeti tutulumun derinliğine göre değişir. Mukozal formda dispeptik şikayetler ön planda iken, müsküler tutulumda bağırsak tıkanıklığı semptomları, serosal tutulumda ise asit (karın boşluğunda sıvı birikimi) görülebilir. Çocuk hastalarda büyüme geriliği ve protein kaybettiren enteropati de tabloya eklenebilir.
Tanı ve Tedavi: Kapsül Endoskopinin Rolü
Tanı için ilk basamak gastroskopidir; gastroskopi sırasında mide mukozasından çoklu biyopsi alınarak eozinofil sayımı yapılır. Yüksek mikroskobik büyütmede 30 ve üzeri eozinofil görülmesi tanı koydurucudur.
Hastalığın ince bağırsak yaygınlığını değerlendirmek için kapsül endoskopi birinci basamak yöntemdir. Yutulabilir kapsül kamera, klasik endoskopinin ulaşamadığı ince bağırsak bölgelerini detaylı görüntüleyerek mukozal hasar, eritem ve eozinofilik infiltrasyon bulgularını ortaya koyar. Bu sayede tedavi planı daha hassas şekilde yapılır.
Tanı sürecinde altı gıda eliminasyon diyeti (süt, yumurta, buğday, soya, fındık/yer fıstığı ve deniz ürünleri) hem tetikleyici belirleme hem de tedavi aracı olarak kullanılır. Her 6-8 haftada bir gıda grubu kontrollü şekilde yeniden eklenerek yanıt izlenir. Topik (yüzeyde etkin) budesonid gibi kortikosteroidler akut alevlenmeleri hızla baskılarken, uzun dönemde steroid bağımlılığını önlemek için diyet tedavisinin sürdürülmesi önerilir.
Prognoz açısından eozinofilik gastrit kronik ancak çoğunlukla iyi seyirli bir hastalıktır. Tedaviye uyum gösteren hastalarda belirtiler tamamen kontrol altına alınabilir; ancak tedavinin kesilmesiyle nüks oranı yüksektir. Bu nedenle uzun vadeli gastroenteroloji takibi, periyodik biyopsi kontrolleri ve diyet uyumunun izlenmesi hastalık yönetiminin ayrılmaz parçalarıdır.
Tedavi yaklaşımı genellikle şu şekildedir:
- Diyet düzenlemesi:Tetikleyici gıdaların belirlenip eliminasyonu
- Kortikosteroidler:İltihabi yanıtı baskılayan ilk tercih ilaç grubu
- Mast hücresi stabilizatörleri:Alerjik tepkileri azaltır
- Biyolojik tedaviler:Dirençli vakalarda hedefe yönelik tedavi
Eozinofilik gastrit tanısı ve tedavi takibi mutlaka bir gastroenteroloji uzmanı tarafından yürütülmelidir. Tedaviye rağmen şikayetleri sürenler için merkezimizden randevu alabilirsiniz.
Başka Sorularınız mı Var?
Eozinofilik gastrit hakkında daha fazla bilgi almak veya randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Eozinofilik Gastrit Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Eozinofilik gastrit hakkında en sık merak edilen soruların yanıtlarını burada bulabilirsiniz.
Eozinofilik gastrit hangi yaş grubunda daha sık görülür?
En sık 30-50 yaş aralığındaki erişkinlerde görülmekle birlikte, atopik yapısı olan çocuklarda da rastlanabilir. Pediatrik vakalarda büyüme geriliği ve beslenme problemleri sıklıkla uyarıcı bulgu olarak öne çıkar.
Hangi gıdalar hastalığı tetikleyebilir?
Süt, yumurta, soya, fındık, buğday ve deniz ürünleri en sık bildirilen tetikleyici gıdalardır. Hekim gözetiminde uygulanan eliminasyon diyetiyle her hasta için spesifik tetikleyici belirlenebilir.
Tedavi sonrası hastalık nüks eder mi?
Eozinofilik gastrit kronik seyirli bir hastalıktır ve tedavi kesildiğinde nüks edebilir. Düzenli gastroenteroloji takibi, diyet uyumu ve uzun süreli idame tedavileri nüks riskini büyük ölçüde azaltır.
Uzman Hekime Danışın
Eozinofilik gastrit ve kapsül endoskopi hakkında bilgi almak veya randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Tıbbi Denetim:Uzm. Dr. Emrah Poşul — İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı
İçeriklerimiz uzman hekim gözetiminde hazırlanmaktadır.